İslam Ansiklopedisi Deyip Geçmeyin

Masal ve Felsefe
Ekim 12, 2019
Jenny Marx: İnsanlığa Adanmış Bir Ömür
Ekim 12, 2019

İslam Ansiklopedisi Deyip Geçmeyin

Bulursanız hiç kaçırmayın!

Türkiye’de bugüne kadar gelmiş geçmiş en iyi ansiklopedi 13 ciltlik (aslında 15 cilt, hacim nedeniyle 5. ve 12. cilt iki ayrı kitaptan oluşur) İslam Ansiklopedisi’dir (Diyanetin ansiklopedisiyle karıştırmayın).

1913-1938 yılları arasında Avrupalı Doğu-İslam bilimcileri (Şarkiyatçıları) tarafından hazırlanan bu eser, Hasan Ali Yücel’in bakanlığı döneminde Milli Eğitim Bakanlığı’nın 9 Mayıs 1939 tarihli kararıyla; İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde kurulan bir heyet tarafından (Leiden baskısı esas alınarak), maddelerin bazılarında, özellikle de Türkiye’ye ait tarihi ve coğrafi bilgilerin eksikliği göz önüne alınarak bütünüyle gözden geçirilmiştir. Heyet, Türk dünyasına ait maddelerde bazı yanlışlar saptamış bunun üzerine ansiklopediyi sadece düzeltmekle kalmamış bazı maddeleri de yeniden yazmıştır.

Birinci cildin Mukaddimesi Kutdagu Bilig’ten bir dizeyle başlar:

“Bilig kıymetini biliglig bilir/Ukuşka ağırlık biligdinkelir.”

Yani, “Hakikati, söyleyenlerine bakarak öğrenme; hakikati öğren, söyleyenlerini öğrenirsin.”

Muhteşem bir düşünce ve giriş.

Çok bildiğini düşünen “allameler” bile söz konusu 21 sayfalık mukaddimeyi okuduklarında hayretler içinde kalır.

Bu bölüm Şarkiyatçılığın nasıl başladığını, yani Doğunun keşfinin bilimsel açıdan nasıl başladığını inceler… Ben de yıllar önce altını çize çize okumuşum…

Kitaplığımda Diyanet’in 30 küsur ciltlik ansiklopedisi de var, ama o bizim İslam Ansiklopedisi’nin yanında çok hafif kalır.

Edindiğim bilgilere göre bahsettiğim bu İslam Ansiklopedisi’nin basımı durdurulmuş. Kanımızca bu, aynı zamanda Kemalist Cumhuriyet’ten kalan son önemli eserin de son bulması demektir. Söz konusu ansiklopedinin ki bu bir ansiklopedi değil adeta incelemelerden ve bilimsel tezlerden oluşan bir külliyattır, yazarları dünya çapında bilim adamlarıdır. Her biri kendi konusunda uzman ve otoritedir. Bunların adlarını yazmak sayfaları bulur. Bunların arasında ayrıca önemli Türk (Köprülü, Adıvar, Ongunsu, Baysun vs) yazarlar da vardır.

Binbir Gece Masalları hakkında bir araştırma yaparken bir kez daha bakmak istemiş ve hayretler içinde kalmıştım.

Madde tam 11 sayfayı (kitap sayfası olarak muhtemelen 25 sayfa) buluyor. Maddenin yazarı ise dünya çapında bir uzman, Binbir Gece Masallarını bildiğimiz bugünkü haline kavuşturan Amerikalı-İskoç Şarkiyatçı D. Black McDonald ve Johannes Östrup…

Ne yazık ki Türkçe Vikipedi’de hakkında hiçbir bilgi yok. Bu da işin bir başka acı tarafı…

Bu eseri normalde artık sadece sahaflarda bulabilirsiniz. Fakat satışı internet üzerinden yapılan 2002 baskının olduğunu da görüyoruz.

Bunları ne zaman bulursanız hiç kaçırmayın derim…

Sadık USTA
Sadık USTA
Eğer daha uzağı görebiliyorsam bunun nedeni; benden önceki devlerin omuzlarında durduğumdandır. / Isaac Newton

Bu konu başlığı ile ilgili düşüncelerinizi benimle ve diğer site ziyaretçileriyle paylaşmaktan çekinmeyin.

Araç çubuğuna atla